Winterdip, onzin of waarheid?


De zomer is weer op haar eind gekomen, de herfst is in aantocht en voor je het weet is het hartje winter. Veel mensen relateren de zomer aan een vrolijk gevoel, de winter aan het winterdipje. Geloof jij dat het seizoen invloed kan hebben op je gemoed?
De afgelopen maand hebben wij jullie gevraagd je mening te geven op de stelling ‘Winterdip: waarheid of onzin?’. Zo heb je hier kunnen aangeven of de herfst een verschil maakt voor je gemoedstoestand. Wat bleek: het merendeel van jullie zegt het niets uit te maken. Toch is het geen ongegronde gedachte dat het seizoen wel degelijk van invloed op je stemming kan zijn.

Winterblues, winterdips en winterdepressies
Zo’n vijf procent van de Nederlanders krijgt in de herfst en winter namelijk last van een heuse winterdepressie. Zo beginnen veel mensen zich neerslachtiger te voelen wanneer september en oktober de seizoenswisseling hebben ingeluid. Hoewel dit meestal geen echte depressie is, kunnen sommige mensen last hebben van zware klachten in de vorm van wat men noemt een winterdepressie, winterblues, winterdipje of (in het Engels) SAD, een seasonal affective disorder. Mensen die aan een dergelijke winterdip lijden zijn soms weken of zelfs maanden somber, verward, huilerig, lusteloos en moe. Ze voelen zich weinig waard, hebben veel zelfkritiek en liggen liever in hun bed dan zich te bemoeien met hun sociale contacten en andere bezigheden. En zoals zo vaak gebeurt wanneer je je niet fijn voelt, spelen ook lichamelijke kwaaltjes de kop op. Letterlijk verdwijnen al deze klachten weer als sneeuw voor zon, wanneer de eerste meizon zich weer laat gelden.

Oorzaak
Het is algemeen bekend dat wanneer de zon schijnt, mensen vrolijker zijn dan wanneer het buiten guur en nat is. Het is dan ook niet heel gek om te stellen dat als zon voor blijheid kan zorgen, regen en kou het tegenovergestelde teweeg kunnen brengen. Er zijn natuurlijk uitzonderingen op de regel, maar je hoort niemand een sprong van geluk maken wanneer het koud, guur en nat is. Winterdepressies zijn dan ook zeker geen onzin, toch is over de oorzaak ervan maar weinig bekend. Wat we wel weten is dat het voor een heel groot deel samenhangt met de hoeveelheid zonlicht waaraan we worden blootgesteld. Zonlicht is namelijk van invloed op de melatoninespiegel. Het hormoon melatonine wordt 's nachts aangemaakt en vertelt ons lichaam dat het nacht is, waardoor we suffig worden en lekker kunnen slapen. Wanneer we blootgesteld worden aan daglicht wordt die concentratie snel laag. Overdag hoor je tenslotte niet in je bed te liggen. Wat men vermoedt is dat de melatoninespiegel invloed heeft op de biologische klok. Zo is er in de winter minder daglicht waardoor de melatoninespiegel hoger uit kan pakken dan in de zomer waardoor ons lichaam als het ware denkt dat het nacht is. Dit kan de vermoeidheidsklachten verklaren die veel mensen met een winterdepressie ervaren. Afgezien daarvoor kunnen ook ervaringen of ontwikkelingen in de jeugd, spanningen en andere problemen een rol spelen. Ook wordt er tegenwoordig meer aandacht besteed aan de invloed van stoffen in de hersenen die een oorzaak zouden kunnen zijn.

Aanleg
Het is waarschijnlijk een kwestie van aanleg wanneer de winter je humeur bepaalt. Het is hierbij dan wel belangrijk om te weten wanneer de depressie optreedt en hoe je ermee kunt omgaan. Omdat je tijdens een winterdepressie de neiging hebt om veel te slapen, is het toch belangrijk hier niet aan toe te geven, want beter wordt het er niet op. Omdat het allemaal om licht draait (althans: naar men denkt) is ook goede heldere verlichting in huis een belangrijk gegeven. Er bestaat daarnaast zelfs lichttherapie dat wordt toegepast in een speciale lichtbox. Dit kan overigens ook met een zelf aangeschafte daglichtlamp.

Met name in Scandinavië is er veel onderzoek gedaan naar de invloed van licht op het humeur, vanwege de donkerte en het verdacht hoge zelfmoordpercentage. Zo is bijvoorbeeld gebleken dat door het toepassen van lichttherapie, het humeur aanzienlijk verbetert en ook de eetlust en het plezier in het werk toeneemt. In Finland wordt er al lang gewerkt met heldere daglichtlampen op het werk, waardoor stemming en arbeidsprestatie duidelijk zijn verbeterd. Met name doordat licht de productie van de melatonine, dat slaperig en suf maakt, verlaagt.

Conclusie: het mag dan wel niet een waarheid voor iedereen zijn dat de herfst sombere gevoelens bij ons naar boven brengt, onzin is het toch zeker ook niet!