Melk is goed voor elk!


Velen zijn ervan overtuigd dat voldoende melk drinken een absolute must is voor een goede gezondheid. Iedereen is dan ook bekend met de leuze 'Melk is goed voor elk', maar is dat eigenlijk wel zo?

Uitslag van de poll
Op Scandinaviërs en Ieren na, drinken wij Nederlanders de meeste melk van iedereen. Ook niet zo gek als je bekijkt dat wij onszelf kaaskoppen noemen en niet vies zijn van voedselwaren waar een koe aan de pas komt. Vandaar dat wij jullie de stelling hebben voorgelegd waarop jullie hebben kunnen reageren. Zoals je kunt zien in de figuur is een meerderheid van jullie, zo’n 57,1 procent, van mening dat melk inderdaad de witte motor is. Daar staat tegenover dat 42,9 procent zegt dat melk alleen goed is voor baby’s. Natuurlijk gaat hier de leuze ‘de meeste stemmen gelden’ niet op en hebben wij het onder de loep genomen.

Vraagtekens rondom melk
Eeuwen geleden al was het de beroemde Griekse filosoof Hypocrates die pleitte voor een zuivelvrij dieet. We hebben ons er echter weinig van aan getrokken, want iedereen kan zich helder de reclames voor de geest halen die het drinken van een paar glazen melk aanmoedigt. Toch gaan er tegenwoordig steeds meer wetenschappelijke stemmen op die menen dat het drinken van melk helemaal niet zo goed is als wij altijd dachten. Zo is er kritiek op vrijwel alle belangrijke bestanddelen van melk als lactose, melkvet, eiwit en zelfs calcium.

Calcium
Zeg je melk, dan zeg je calcium. Het wordt dan ook gezien als het mineraal bij uitstek dat zorgt voor sterke botten. Het voldoende consumeren van calcium helpt tegen botontkalking en osteoporose zodat we na een valpartij niet direct al onze botten breken. Toch is dit niet helemaal waar. Althans, sommige wetenschappers (niet allemaal) zijn naar aanleiding van een aantal experimenten van mening dat calcium helemaal geen botbreuken voorkomt. Een paar zeggen zelfs dat het helemaal geen verschil maakt voor de botten of je nu veel of helemaal geen melk drinkt.

Laten we de proef op de som nemen: in Zuid-Amerika, Afrika en Azië is de melkconsumptie weinig tot vrijwel niets. Noord-Amerikanen, Europeanen en Australiërs zijn echter fervente melkdrinkers. Hypothese: in de landen waar men weinig tot geen melk consumeert, zal het aantal mensen dat botbreuken oploopt beduidend hoger moeten zijn, dan in een land waar de melkconsumptie hoog is. Niets is minder waar, want onderzoek wijst namelijk uit dat in Zweden – een land met een zeer hoge melkconsumptie – maar liefst 20 op de 10.000 mensen een bot-of heupbreuk oplopen. In Japan, waar men vrijwel geen melk consumeert, zijn dit er maar 9 op de 10.000. Een ander interessant weetje is dat men daarnaast beweert dat dierlijke eiwitten in melk de productie van zuur in het lichaamsweefsel bevorderen. In reactie op dat zuur, zoekt het lichaam een manier om het zuur te neutraliseren en om dit te doen is calcium nodig. En drie keer raden waar deze calcium vandaan komt. Inderdaad, uit je botten. En zo zorgt melk ervoor dat de calcium die je tot je hebt genomen, je lichaam weer verlaat en je botten des te brozer achterlaat.

Lactose en lactose-intolerantie
We hebben allemaal weleens gehoord van lactose-intolerantie. Lactose komt voor in alle zuivelproducten en is een natuurlijk melksuiker dat ons lichaam gebruikt als energiebron. Om deze lactose op te kunnen nemen, moet ze eerst worden gesplitst in kleinere suikers: glucose en galactose. Deze splitsing vindt plaatst in de dunne darm en dit gebeurt door het enzym lactase. Lactose-intolerantie duidt niet zozeer op de lactose, maar meer op een tekort aan het enzym lactase. Wanneer er in ons lichaam namelijk te weinig van dit enzym aanwezig is, heeft dit tot gevolg dat de lactose niet kan worden gesplitst en dus niet kan worden opgenomen. Wat er dan gebeurt is dat de lactose in de dikke darm terecht komt waar het gaat gisten. Je krijgt dan maagklachten, last van winderigheid, diarree en een opgeblazen gevoel. In zo’n geval is het duidelijk dat melk of producten die lactose bevatten, jou geen goed doen en je deze beter uit de weg kunt gaan. Interessant om te weten is dat 15 procent van het blanke ras geen lactose verdraagt, maar dat de intolerantie in Zuid-Amerika, Afrika en Azië bij maar liefst 50, 70 en 90 procent van de bevolking voorkomt. Misschien een veeg teken dat koemelk niet bedoeld is voor mensen?

Melk en kanker
Als je erbij stilstaat dat alle zoogdieren moedermelk drinken en hiermee stoppen wanneer ze volwassen zijn, is het eigenlijk gek dat wij mensen er gewoon mee doorgaan. En dan ook nog eens met melk van een ander soort, een rund. De natuur heeft melk echter niet gemaakt omdat het simpelweg lekker zou zijn, maar voor specifiek biologische doeleinden, namelijk om te groeien. Het verschil tussen moedermelk en koemelk is dat koemelk vele malen meer groeihormoon bevat dan moedermelk. Een kalf moet namelijk relatief gezien veel sneller groeien dan een mensenbaby. Het klinkt misschien vergezocht maar melkconsumptie wordt aan kanker gelinkt door de groeibevorderende eigenschap die melk heeft. Het groeihormoon in melk zorgt voor snellere celdeling, dus ook die van kankercellen. En we weten: kanker valt en staat groei. Hoewel er nog steeds veel onderzoek moet worden gedaan, bestaan er al wel vermoedens dat met name prostaat- en eierstokkanker worden gestimuleerd door groeihormonen in koemelk.

Melk en vet
Naast calcium, eiwit en lactose, bevat melk vet. Hoe vetter de melk, hoe slechter het is voor ons hart en onze bloedvaten. Melk bevat namelijk onverzadigde vetzuren die ervoor kunnen zorgen dat je letterlijk dichtslibt. De magere zuivelvarianten zijn wel goed omdat ze minder verzadigde vetten bevatten die voor hart- en vaatziekten zorgen. Daarnaast bevat bijvoorbeeld magere melk vitamine B12 wat erg gezond is en in slechts weinig andere levensmiddelen zit. Anderzijds bevat ook magere melk nog steeds dierlijk eiwit en groeihormonen.

Redenen genoeg om aan te nemen dat je beter met je koe kunt gaan wandelen dan overvloedige hoeveelheden van haar melk te drinken. Een koe haalt haar voedingsmiddelen immers zelf ook uit gras. Ditzelfde zou moeten gelden voor mensen die voldoende belangrijke bestanddelen uit ander voedsel halen dan zuivelproducten. Zeker is in ieder geval dat de meningen onderling nog te verdeeld zijn voor een eenduidig antwoord. Aan de andere kant: waar rook is, is vuur, dus reden genoeg voor verder onderzoek.